Ο θρύλος του Μεγάλου Ιεροεξεταστή είναι ένα κεφάλαιο από τους «Αδελφούς Καραμάζοφ» του Ντοστογιέφσκι, που αναφέρεται σε κάθε είδος και μορφή εξουσίας, εξετάζοντας το ερώτημα «εξουσία ή ελευθερία;». Η ιστορία, που μεταφέρει ο Ιβάν στον αδελφό του Αλιόσα, διηγείται την επιστροφή του Χριστού στη γη, στη Σεβίλλη του 15ου αιώνα, όπου ο Μέγας Ιεροεξεταστής τον συλλαμβάνει και, τη νύχτα, του εξηγεί με επιχειρήματα οτι αυτό που έφερε στη Γη δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί.